spadek po ojcu gdy matka żyje

Spadek po ojcu gdy matka żyje

Zapraszam do przeczytania artykułu „Spadek po ojcu gdy matka żyje”. Porusza on bardzo praktyczny problem. Większość mężczyzn żyje bowiem krócej od swoich żon. A to prowadzi do sytuacji, w której matka żyje, a już pojawia się potrzeba uregulowania spadku po ojcu. W polskich realiach uporządkowanie tych kwestii bywa kłopotliwe – także z powodów kulturowo-obyczajowych. Tymczasem kwestia – spadek po ojcu gdy matka żyje – musi być szybko uregulowana. Poniżej opiszemy jak podejść do tego tematu.

 

Zanim przejdziemy do rzeczy pamiętaj, że w razie pytań możesz do nas napisać lub przedzwonić. Udzielamy konsultacji w sprawach spadkowych dla klientów z całej Polski. Chętnie pomożemy rozwiązać także Twoje problemy.

 

Spadek po ojcu – krok po kroku

 

W przypadku śmierci rodzica prędzej, czy później będziesz musiał uregulować kwestie spadkowe. Pierwszym krokiem będzie ustalenie kręgu spadkobierców. Tutaj z pomocą przychodzi art. 931 Kodeksu cywilnego:

 

1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

 

Oznacza to, że po zmarłym ojcu dziedziczy jego żona, Ty i Twoje rodzeństwo. Jeżeli zatem Twoi rodzice w chwili śmierci ojca nie byli małżeństwem, Twoja matka jest wyłączona z kręgu spadkobierców. Musisz też wiedzieć, że jeżeli Twoje rodzeństwo zmarło przed Twoim ojcem, to do kręgu spadkobierców będą zaliczać się ich dzieci, czyli Twoi bratankowie i siostrzeńce. Innymi słowy, jeżeli któryś ze spadkobierców miał dzieci i zmarł przed spadkodawcą, to do dziedziczenia dochodzą jego potomkowie.

 

W dalszej kolejności trzeba ustalić udział w spadku. Art. 931 KC wskazuje, iż dzieci spadkodawcy i jego małżonek dziedziczą w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jak to rozumieć? Wytłumaczę to na przykładzie.

 

Twoi rodzice byli małżeństwem i mieli trójkę dzieci, czyli Ciebie, Twoją siostrę i Twojego brata. Tata zmarł i trzeba teraz ustalić udziały spadkowe każdego z Was. W takiej sytuacji mamy do czynienia z bardzo prostym działaniem matematycznym. Spadkobierców jest czterech więc każdy z Was ma udział 1/4.

 

Teraz załóżmy, że Twoi rodzice nie mieli trójki dzieci, ale czwórkę. Spadkobierców jest pięciu, jednak udział każdego z nich nie wynosi już 1/5. Dlaczego? Bo udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4. W takiej sytuacji Twoja mama ma udział 1/4, a Ty i Twoje rodzeństwo macie udział 3/16 każdy. Odejmujemy udział małżonka w wysokości 1/4, pozostaje nam 3/4 spadku do podziału na 4 spadkobierców (3/4*1/4=3/16).

 

Oczywiście w przypadku, gdy spadek będą dziedziczyć również Twoi siostrzeńcy lub bratankowie to dojdzie do bardziej skomplikowanych działań ułamkowych. Większa liczba spadkobierców niewątpliwie wpływa na trudność działań matematycznych.

 

Potwierdzenie statusu spadkobiercy

 

W momencie gdy znasz już wszystkich spadkobierców i ich udziały w spadku, powinieneś uzyskać dokument, który potwierdzi, że jesteś spadkobiercą po zmarłym ojcu. W tym celu możesz się udać do notariusza, który sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia albo złożyć w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Wówczas Sąd po przeprowadzeniu postępowania wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

 

Zachowek po ojcu gdy matka żyje

 

Oczywiście opisany powyżej schemat ustalania kręgu spadkobierców znajdzie zastosowanie tylko w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie ważnego testamentu. Twój ojciec miał prawo sporządzić testament i wywrócić wszystko do góry nogami. Zgodnie z jego wolą możesz nie być spadkobiercą, bowiem wszystko zostało zapisane Twojej matce. Czy to oznacza, że nic nie dostaniesz?

 

W takiej sytuacji ratuje Ciebie instytucja zachowku. Zgodnie z art. 991 KC

1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

Brzmi nieco skomplikowanie, ale za chwilę wszystko zrozumiesz. Wysokość zachowku wynosi 1/2 wartości udziału (w przypadku osób małoletnich i trwale niezdolnych do pracy – 2/3), jaki przysługiwałby Tobie przy dziedziczeniu ustawowym. Załóżmy, że przysługuje Tobie udział 1/4 w spadku, wówczas wysokość zachowku wynosi 1/8 spadku (1/2 * 1/4). Obliczając wartość zachowku ustala się czystą wartość spadku. Innymi słowy ustalając wartość spadku nie uwzględnia się długów spadkowych. Należy jednak doliczyć wartość niektórych darowizn, których ojciec dokonał jeszcze za życia oraz wartość zapisów windykacyjnych ustanowionych w testamencie.

 

Podaję Tobie uproszczony wzór dla ustalenia wartości zachowku:

1/2 * udział spadkowy przy dziedziczeniu ustawowym * czysta wartość spadku = wartość zachowku

 

Spadek po ojcu gdy matka żyje niższy niż zachowek

 

Instytucja zachowku znajdzie również zastosowanie, jeżeli zostałeś powołany w testamencie jako spadkobierca, jednakże wartość otrzymanego spadku jest niższa od wartości zachowku. Wówczas przysługuje Tobie roszczenie o uzupełnienie zachowku. Pamiętaj też, że jeżeli otrzymałeś od ojca darowiznę to podlega ona zaliczeniu na należny Tobie zachowek. Przykładowo otrzymałeś od ojca mieszkanie o wartości 350.000 zł, zaś wartość Twojego zachowku wynosi 370.000 zł. W tej sytuacji możesz domagać się zapłaty tylko 20.000 zł, od wartości zachowku musisz odjąć wartość otrzymanej darowizny.

 

Zachowek jest również pomocny w sytuacji, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu, ale za życia darował większość swojego majątku, zaś pozostała część majątku nie pokrywa wartości zachowku.

 

Pamiętaj tylko, że roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu, a w przypadku braku testamentu z upływem 5 lat od otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Jeżeli w tym terminie nie wystąpisz z żądaniem o zapłatę zachowku, to stracisz swoje koło ratunkowe.

 

Spadek po ojcu – wspólność majątkowa małżeńska

 

W ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej występują trzy majątki: majątek wspólny, majątek osobisty żony, majątek osobisty męża. Co będzie zatem wchodzić w skład spadku po zmarłym małżonku? Otóż do spadku po ojcu wchodzą: jego udział w majątku wspólnym oraz jego majątek osobisty. Najlepiej zobrazuję to Tobie na przykładzie.

 

Twoi rodzice są małżeństwem i do ich majątku wspólnego wchodzi dom oraz samochód. Dodatkowo Twój ojciec ma w majątku osobistym 100.000 zł. Tata zmarł, jego spadkobiercami po połowie jesteś Ty i mama. Co wchodzi w skład spadku? Połowa domu i połowa samochodu, ponieważ te składniki majątkowe należały do majątku wspólnego, druga połowa jest wyłączną własnością Twojej mamy, oraz 100.000 zł w całości, ponieważ te pieniądze były wyłączną własnością Twojego ojca. W nieruchomości przysługuje Tobie udział 1/4 (połowa domu * udział w spadku 1/2), to samo dotyczy samochodu, zaś w przypadku pieniędzy należy się Tobie 50.000 zł.

 

spadek po ojcu gdy matka żyje
spadek po ojcu gdy matka żyje

 

Spadek po ojcu – zrzeczenie

 

Spadku po ojcu możesz się jednak zrzec. W tym celu wraz z ojcem musisz się udać do notariusza i podpisać umowę, w której zrzekniesz się po nim spadku. Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Po śmierci ojca, przy ustalaniu kręgu spadkobierców nie będziesz w ogóle brany pod uwagę, tak jakbyś nie dożył otwarcia spadku. To samo dotyczy Twoich dzieci, chyba że w akcie notarialnym będzie wyraźnie wskazane, iż zrzeczenie się spadku dotyczy tylko Ciebie.

 

Jeżeli zawarłeś taką umowę, ale po czasie się rozmyśliłeś, to możesz to jeszcze odkręcić. Razem z ojcem musicie ponownie udać się do notariusza i zawrzeć nową umowę, w której uchylisz się od zrzeczenia się spadku. Jeżeli jednak ojciec zmarł po zrzeczeniu się przez Ciebie spadku, a przed jego uchyleniem to niestety nic już nie możesz zmienić. Ze spadku nie dostaniesz nawet złotówki.

 

Spadek po ojcu – odrzucenie

 

Od zrzeczenia się spadku należy odróżnić odrzucenie spadku. Zapamiętaj, że jeżeli chcesz się zrzec spadku po ojcu to musisz to zrobić jeszcze za jego życia, natomiast jeżeli chcesz spadek po ojcu odrzucić to dokonujesz tego dopiero po jego śmierci. Masz na to 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o swoim powołaniu do spadku.

 

Oświadczenie o odrzucenie spadku możesz złożyć przed sądem lub przed notariuszem. Tak samo jak w przypadku zrzeczenia się spadku nie będziesz w ogóle brany pod uwagę przy ustalaniu kręgu spadkobierców. Jednakże w tej sytuacji spadek przechodzi na Twoje dzieci. Dlatego też jeżeli chcesz je uchronić przed niekorzystnym spadkiem musisz również zadbać oto, żeby i one odrzuciły spadek po swoim dziadku.

 

Spadek po ojcu – ile czasu

 

Sprawy spadkowe możesz załatwić w dowolnym czasie (oczywiście pomijając kwestię odrzucenia spadku). Nie jesteś ograniczony żadnym terminem, dlatego też bardzo często dochodzi do sytuacji, gdy w rodzinie kwestie spadkowe nie są regulowane od pokoleń. Rodzi to dodatkowe problemy i znacznie utrudnia proces uporządkowania kwestii spadkowych. Podam Tobie przykład, który zobrazuje Ci sytuację.

 

Twoi rodzice byli małżeństwem i mieli trójkę dzieci: Ciebie, Twojego brata i Twoją siostrę. Rodzice mieli we wspólności majątkowej małżeńskiej dom. Tata zmarł i współwłaścicielami domu jesteś teraz Ty, dwójka  rodzeństwa i mama. Później umiera Twój brat, który był żonaty i miał dwójkę dzieci. W skład spadku po nim wchodzi jego udział w domu Twoich rodziców. Teraz współwłaścicielami tego domu jesteś Ty, mama, siostra, żona brata i Twoi bratankowie. Im dłużej będziecie zwlekać z uregulowaniem kwestii spadkowych, tym więcej osób będzie dochodzić do nieruchomości jako jej spadkobiercy. Na pewnym etapie będzie można się już pogubić, kto i kiedy został współwłaścicielem. Uregulowanie tych kwestii zajmie sporo czasu.

 

Dlatego najlepiej jak najszybciej uregulować kwestie spadkowe. Możesz to zrobić u notariusza bądź na drodze postępowania sądowego. Jeżeli jednak pomiędzy Tobą i pozostałymi spadkobiercami panuje kość niezgody i nie potraficie się ze sobą dogadać, to pozostaje Wam tylko postępowanie sądowe. Notariusz będzie pomocny, tylko jeżeli przyjdziecie do niego ze wspólnie wypracowanym porozumieniem co do działu spadku.

 

Czasochłonność uregulowania kwestii spadkowych zależy od współpracy wszystkich spadkobierców. Jeżeli wszyscy są zgodni, co do tego jak podzielić przypadający im spadek to sprawa pójdzie szybko i sprawnie. W przeciwnym wypadku może ciągnąć się latami.

 

Spadek po rodzicach dla jedynaka

 

W przypadku jedynaka uregulowanie kwestii spadkowych po rodzicach jest bardzo proste. Przy dziedziczeniu ustawowym mogą wystąpić jedynie dwie sytuacje. Pierwsza, gdy ojciec w chwili śmierci pozostaje w związku małżeńskim. W tej sytuacji jedynak i żona ojca dziedziczą spadek po połowie. Druga, gdy ojciec w chwili śmierci nie jest żonaty – jedynak jest jedynym spadkobiercą i dziedziczy cały spadek.

 

Spadek po ojcu gdy matka żyje – podsumowanie

 

Jak sam widzisz w kwestii uregulowania spraw spadkowych może dojść do kilku różnych wariantów. Pewne jest jednak to, że jeżeli ojciec nie pozostawił po sobie ważnego testamentu, to Ty będziesz jego spadkobiercą. W Twoim interesie jest, aby jak najszybciej uregulować kwestie spadkowe.

 

Dziękuję za przeczytanie artykułu “Spadek po ojcu gdy matka żyje“. Zapraszam do przeczytania także innych wpisów z dziedziny prawa spadkowego!

 

Potrzebujesz pomocy adwokata? Walczysz o spadek?

 

Jeśli chciałbyś skorzystać z mojej pomocy zapraszam do kontaktu. Działam na terenie takich miast jak: Poznań, Luboń, Gniezno, Śrem, Środa Wielkopolska, Grodzisk Wielkopolski, Swarzędz, Leszno, Piła, Kościan, Jarocin, Września oraz Wolsztyn. Posiadam także oddział w Świeciu, pracując w takich miejscowościach jak Grudziądz, ChełmnoTuchola.

 

W trudnych sprawach spadkowych działam w CAŁEJ POLSCE!

 

Udzielam także konsultacji telefonicznych oraz konsultacji online. Pamiętaj, że uregulowanie dziedziczenia to poważna sprawa, dlatego warto skorzystać z pomocy radcy prawnego lub adwokata.

 

Masz pytania? Napisz! Zadzwoń!

Adwokat

Marlena Słupińska-Strysik

e-mail: biuro@slupinska.eu

tel. 509 113 302

Brak komentarzy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *