ile-wynosi-zachowek-przyklady

Ile wynosi zachowek – przykłady

W poniższym artykule wyjaśnię Ci jak liczyć zachowek. Posłużę się przystępnymi przykładami. Zapraszam do przeczytania artykułu „Ile wynosi zachowek – przykłady”.

 

Pamiętaj, że jeśli walczysz o spadek lub chcesz uregulować sprawy spadkowe po zmarłej osobie, to możesz skorzystać z moich usług. Doradzam klientom z całej Polski, w tym w formie porad online oraz porad telefonicznych. Zapraszam do zapoznania się z moją ofertą (Adwokat Sprawy Spadkowe) oraz do kontaktu.

 

Czym jest zachowek i komu przysługuje

 

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która chroni najbliższych krewnych spadkodawcy na wypadek, gdyby zostali pominięci w testamencie, albo gdyby spadkodawca za życia rozporządził znaczną częścią swojego majątku w formie darowizn na rzecz innych osób. Zachowek wówczas umożliwia otrzymanie części spadku, którą spadkobierca otrzymałby przy dziedziczeniu ustawowym.

 

Prawo do zachowku przysługuje zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Jednakże nie przysługuje on tym wszystkim osobom jednocześnie, wpływ na uprawnienie do zachowku ma kolejność dziedziczenia. Jeżeli spadkodawca miał dzieci oraz był w związku małżeńskim, to jego rodzice nie mogą żądać zapłaty zachowku, gdyż nie są ustawowymi spadkobiercami – zgodnie z kolejnością dziedziczenia w pierwszej kolejności dziedziczą małżonek oraz dzieci spadkodawcy.

 

Przykład nr 1

Zmarł pan Jan, który miał syna, córkę oraz żonę. W testamencie cały swój majątek przepisał na żonę, całkowicie pomijając swoje dzieci. W takiej sytuacji prawo do zachowku przysługuje jego dzieciom. Jeżeli jednak pan Jan nie miałby dzieci, to z roszczeniem o zapłatę zachowku mogliby wystąpić jego rodzice, gdyż są oni jego spadkobiercami w dalszej kolejności.

 

ile-wynosi-zachowek-przyklady
Ile wynosi zachowek – przykłady

 

Zasady obliczania zachowku

 

Obliczenie zachowku nie jest skomplikowanym działaniem matematycznym. Należy ustalić tzw. substrat zachowku, czyli wyliczyć czystą wartość spadku i powiększyć ją o ewentualne darowizny i zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Czysta wartość spadku to nic innego jak wartość spadku pomniejszona o długi spadkowe.

 

Następnie substrat zachowku należy pomnożyć przez udział spadkowy oraz ułamek 1/2 (w przypadku osób trwale niezdolnych do pracy lub małoletnich ułamek wynosi 2/3). Można to przedstawić w postaci następującego wzoru:

 

zachowek = 1/2 * udział spadkowy * substrat zachowku

 

Przykład nr 2

Przykładowo wartość spadku wynosi 200.000 zł, długi spadkowe wynoszą 50.000 zł. Spadkodawca nie dokonał żadnych darowizn ani zapisów windykacyjnych. Spadkobiercami ustawowymi był małżonek oraz dorosła córka, zatem udziały spadkowe wynoszą 1/2. Zachowek jaki przysługuje spadkobiercom to kwota 37.500 zł (1/2*1/2*150.000 zł=37.500 zł). Jeżeli córka byłaby małoletnia to wysokość zachowku ulegnie zmianie, gdyż zmieniamy ułamek na 2/3. W takiej sytuacji zachowek będzie wynosił 50.000 zł (2/3*1/2*150.000 zł=50.000 zł).

 

Jak obliczyć zachowek gdy miały miejsce darowizny

 

Jak już wcześniej wspomniałam ustalając tzw. substrat zachowku do czystej wartości spadku dolicza się dokonane przed spadkodawcę darowizny. Jednakże trzeba mieć na uwadze, iż nie każda darowizna będzie podlegała zaliczeniu na poczet zachowku.

 

Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych. Nie będziemy zatem doliczać podarowanego w prezencie zegarka, czy kolczyków. Wyłączone są również darowizny dokonane przed więcej niż dziesięciu laty (licząc wstecz od śmierci spadkodawcy) na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

 

Przykład nr 3

Spadkodawca podarował 11 lat temu swojemu przyjacielowi samochód. Wartość samochodu nie może zostać doliczona do spadku – przyjaciel nie jest spadkobiercą, ani osobą uprawnioną do zachowku. Jeżeli jednak samochód został podarowany synowi to bez względu na czas dokonania darowizny będzie ona podlegała zaliczeniu.

 

W sytuacji, gdy obliczamy zachowek należny dziecku nie doliczamy darowizn dokonanych przed jego narodzinami, chyba że darowizna miała miejsce na mniej niż 300 dni przed urodzeniem się dziecka. Natomiast przy zachowku dla małżonka nie uwzględniamy darowizn uczynionych przez spadkodawcę przed ślubem.

 

Wartość darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. Najlepiej to zobrazować na poniższym przykładzie.

 

Przykład nr 4

Pan Jan 5 lat temu kupił córce mieszkanie w stanie deweloperskim za cenę 200.000 zł. Córka mieszkanie w pełni wykończyła. Po 5 latach pan Jan zmarł, a ceny mieszkań deweloperskich poszły w górę i obecnie są warte 300.000 zł. Obliczając wartość darowizny nie bierzemy pod uwagę aktualnego stanu mieszkania, które jest już wykończone i warte 450.000 zł, ale stan deweloperski, jednakże nie po cenie sprzed 5 lat, ale po aktualnej cenie, czyli 300.000 zł.

 

jak-obliczyc-zachowek
Jak obliczyć zachowek

 

Obliczanie substratu zachowku

 

Aby obliczyć substrat zachowku ponownie posłużymy się powyższym przykładzie o panu Janie i podarowanym mieszkaniu w stanie deweloperskim.

 

Przykład nr 4 – kontynuacja

Ile będzie zatem wynosił substrat zachowku, jeżeli pan Jan pozostawił spadek o wartości 50.000 zł i miał długi na kwotę 10.000 zł? Czysta wartość spadku wyniesie kwotę 40.000 zł, do niej doliczamy darowiznę dokonaną przez pana Jana na rzecz córki o wartości 300.000 zł (według ceny z chwili ustalania zachowku). Substrat zachowku wyniesie 340.000 zł. W takiej sytuacji pan Jan rozdysponował większą częścią majątku, zatem jego żona może domagać się uzupełnienia zachowku, gdyż ze spadku otrzyma jedynie kwotę 25.000 zł (połowa spadku). Zachowek żony wyniesie kwotę 85.000 zł, zatem żona może domagać się od córki jego uzupełnienia w kwocie 60.000 zł.

 

Przykłady liczenia zachowku

 

Proces liczenia zachowku najlepiej przedstawić na przykładach. One najczęściej w najlepszy sposób odzwierciedlają sytuację i umożliwiają zrozumieć dane zagadnienie w przystępny sposób. Poniżej zaprezentuję kilka przykładów, dzięki którym zrozumiesz jak liczy się zachowek.

 

Ile wynosi zachowek – przykłady po rodzicach (ojcu/matce)?

 

Wysokość zachowku po rodzicach będzie między innymi zależeć od liczby posiadanego rodzeństwa oraz od tego, czy rodzic w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim. Zmienia się wówczas udział spadkowy, który wpływa na wysokość zachowku. Poniżej przedstawiam przykłady jak zmienia się wysokość zachowku w zależności od liczebności członków najbliższej rodziny. Założyłam stałą wartość substratu zachowku w kwocie 200.000 zł.

 

Przykład nr 5

Jesteś jedynakiem, a Twoi rodzice do śmierci ojca byli małżeństwem. Razem z mamą jesteście spadkobiercami, każdy ma udział spadkowy 1/2. Twój zachowek wynosi kwotę 50.000 zł (1/2*1/2*200.000 zł=50.000 zł).

 

Przykład nr 6

Masz siostrę oraz brata, Twoi rodzice do śmierci ojca byli małżonkami. Spadkobiercą jesteś Ty, rodzeństwo oraz mama, każdy ma udział spadkowy 1/4. Twój zachowek wynosi kwotę 25.000 zł (1/2*1/4*200.000 zł = 25.000 zł).

 

Przykład nr 7

Masz siostrę oraz brata, Twoi rodzice rozwiedli się. Spadkobiercą jesteś Ty oraz rodzeństwo, każdy ma udział spadkowy 1/3. Twój zachowek wynosi kwotę ok. 33.333 zł (1/2*1/3*200.000 zł=33.333 zł).

 

ile-wynosi-zachowek-po-matce
Ile wynosi zachowek po matce

 

Ile wynosi zachowek – przykłady po dziadku lub babci (dla wnuka)?

 

Wnuk będzie uprawniony do zachowku, jeżeli jego rodzic (dziecko zmarłej babci lub dziadka) z różnych względów został wyłączony od dziedziczenia, np. zmarł przed dziadkami, odrzucił spadek. Wówczas udział spadkowy rodzica przechodzi na jego dziecko. Jeżeli dzieci jest więcej to udział ten podlega stosownemu podziałowi, i każdy z wnuków otrzymuje mniejszą część spadku, co wpływa na wysokość ewentualnego zachowku.

 

Przykład nr 8

Przykładowo pan Jan miał żonę, córkę, syna oraz troje wnuków (dzieci syna). Syn zmarł przed panem Janem, zatem uprawnionymi do zachowku będą żona, córka oraz wnuki. Aby obliczyć zachowek wnuków trzeba ustalić ich udział spadkowy. Ich ojciec dziedziczyłby spadek w udziale 1/3, zatem ten ułamek trzeba podzielić przez liczbę jego dzieci. Dzieci było troje, zatem każdy z nich ma udział spadkowy 1/9. Gdyby syn miał tylko jedno dziecko to udział spadkowy 1/3 w całości przeszedłby na jedynaka.

 

Obliczmy zatem zachowek dla wnuków. Tak jak poprzednio załóżmy wartość substratu zachowku w kwocie 200.000 zł. Załóżmy, że dwoje wnuków jest dorosłych, a najmłodszy wnuk jest niepełnoletni. Dorosłe wnuki otrzymają zachowek w kwocie 11.111 zł każdy (1/2*1/9*200.000 zł), zaś zachowek najmłodszego wnuka wyniesie 14.815 zł (2/3*1/9*200.000 zł) – pamiętaj, że dla osób małoletnich substrat zachowku mnożymy razy ułamek 2/3, a nie 1/2.

 

Ile wynosi zachowek – przykłady po dzieciach (synu lub córce)

 

Rodzic będzie uprawniony do zachowku po swoim dziecku, tylko jeżeli nie miało ono własnych dzieci. Trzeba pamiętać, że w pierwszej kolejności zawsze dziedziczą małżonek oraz zstępni (dzieci, wnuki). Rodzice dochodzą do dziedziczenia dopiero, jeżeli zstępnych nie było. W sytuacji, gdy dziecko było w związku małżeńskim rodzice muszą podzielić się połową spadku razem z małżonkiem córki lub syna. Małżonek, który dziedziczy wspólnie z teściami zawsze otrzymuje połowę spadku po zmarłym mężu/żonie. Druga połowa dzielona jest pomiędzy rodziców i każdy z nich ma udział spadkowy 1/4.

 

Przykład nr 9

Przy ponownym założeniu substratu zachowku w kwocie 200.000 zł, rodzic z tytułu zachowku otrzyma kwotę 25.000 zł (1/2*1/4*200.000 zł). Czy jeżeli rodzic posiada trwałą niezdolność do pracy może liczyć na większy zachowek? Tak, otrzyma wtedy kwotę 33.333 zł – przy trwałej niezdolności do pracy substrat zachowku mnożymy razy ułamek 2/3.

 

Przeanalizujmy jeszcze następujący przykład.

 

Przykład nr 10

Pan Jan i pani Anna mają córkę, która jest niezamężna i bezdzietna. Po śmierci córki okazało się, że sporządziła ona testament, w którym cały spadek o wartości 200.000 zł przepisała swojej matce. Córka nie miała długów, nie podarowała też nikomu żadnej darowizny. Pan Jan domaga się zapłaty zachowku. Ile otrzyma? 50.000 zł (1/2*1/2*200.000 zł). W tej sytuacji jedynymi spadkobiercami ustawowymi byli rodzice, i każdemu z nich należałaby się połowa spadku.

 

zachowek-po-dzieciach
zachowek po dzieciach

 

Ile wynosi zachowek po śmierci męża lub żony?

 

Małżonek dziedziczy wspólnie z dziećmi albo rodzicami swojego zmarłego małżonka, a także z rodzeństwem, jeżeli rodzice nie żyją bądź zstępnymi rodzeństwa, jeżeli dochodzi do dziedziczenia w dalszej kolejności. Jego udział spadkowy w przypadku dziedziczenia wspólnie z dziećmi nie może wynieść mniej niż 1/4, natomiast w przypadku dziedziczenia wspólnie z teściami (albo rodzeństwem) otrzymuje połowę spadku. Małżonek dziedziczy spadek w całości tylko w sytuacji, gdy wymienieni krewni nie dochodzą do dziedziczenia.

 

W każdym razie małżonek zawsze będzie uprawnionym do zachowku, chyba że pomiędzy nim a zmarłym małżonkiem była orzeczona separacja albo zmarły małżonek złożył pozew o rozwód z winy swojego małżonka i jego roszczenie było uzasadnione. Wtedy małżonek zostaje pozbawiony prawa do zachowku.

 

W zależności od tego z kim małżonek będzie współdziedziczyć spadek, inna będzie wysokość należnego mu zachowku. Wpływ na to ma zmiana udziału spadkowego. Poniżej zamieszczam przykłady, które zobrazują tę zmianę. Założyłam stałą wartość substratu zachowku w kwocie 200.000 zł.

 

Przykład nr 11

Pan Jan miał dwie córki, syna i żonę. W testamencie cały spadek przepisał na swoje dzieci. Żona ma prawo do zachowku w kwocie 25.000 zł (1/2*1/4*200.000 zł = 25.000 zł). Czy wysokość zachowku ulegnie zmianie, gdy zmodyfikujemy liczebność dzieci i dodamy jeszcze jedno dziecko? Nie ulegnie zmianie, gdyż małżonek nie może mieć udziału mniejszego niż 1/4, a w przypadku czwórki dzieci trzeba by zmniejszyć udział do 1/5. W takim razie małżonek ma udział 1/4, a każde z dzieci ma udział 3/16. Wysokość zachowku ulegnie natomiast zmianie, jeżeli pomniejszymy liczbę dzieci, np. do dwóch. Wtedy każdy ma udział spadkowy 1/3, zatem zachowek małżonka wynosi 33.333 zł.

 

Przykład nr 12

Pan Jan miał żonę, był bezdzietny. Cały spadek przepisał swojemu siostrzeńcowi. Ile wyniesie zachowek dla żony? 50.000 zł (1/2*1/2*200.000 zł = 50.000 zł). W zależności od tego czy, spadek będą również dziedziczyć rodzice, czy rodzeństwo pana Jana to wysokość zachowku nie ulegnie zmianie, gdyż małżonkowi przysługuje połowa spadku.

 

Ile wynosi zachowek dla rodzeństwa?

 

Zachowek nie przysługuje rodzeństwu. Siostra lub brat nie są bowiem wskazani w Kodeksie cywilnym jako osoby, którzy mają prawo do zachowku. Pozwól, że też posłużę się przykładem.

 

Przykład nr 13

Załóżmy teraz sytuację, że pan Jan był żonaty, nie miał dzieci, miał siostrę, a jego rodzice zmarli na kilka lat przed jego śmiercią. W testamencie zapisał wszystko swojemu siostrzeńcowi. Kto jest uprawniony do zachowku? Wyłącznie żona pana Jana. Pomimo tego, że gdyby nie testament siostra byłaby spadkobiercą ustawowym, to nie należy ona do kręgu spadkobierców uprawnionych do zachowku. Z żądaniem zachowku mogą wystąpić wyłącznie zstępni (dzieci, wnuki), małżonek oraz rodzice spadkodawcy. Uprawnienie to nie wykracza poza ten krąg i trzeba się go ściśle trzymać.

 

Dziękuję za przeczytanie artykułu „Ile wynosi zachowek – przykłady”. Być może zainteresują Cię także inne artykuły na moim blogu.

 

Potrzebujesz pomocy adwokata? Walczysz o zachowek

 

Jeśli chciałbyś skorzystać z mojej pomocy, zapraszam do kontaktu. Działam na terenie takich miast jak: Poznań, Luboń, Gniezno, Śrem, Środa Wielkopolska, Grodzisk Wielkopolski, Swarzędz, Leszno, Piła, Kościan, Jarocin, Września oraz Wolsztyn. Posiadam także oddział w Świeciu, pracując w takich miejscowościach jak Grudziądz, ChełmnoTuchola.

Zapraszam na moją stronę główną – Adwokat Poznań.

 

W trudnych sprawach spadkowych działam w CAŁEJ POLSCE!

 

Udzielam także konsultacji telefonicznych oraz konsultacji online. Pamiętaj, że walka o zachowek to poważna sprawa, dlatego warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego.

adwokat Marlena Słupińska-Strysik
mec. Marlena Słupińska-Strysik

 

Masz pytania? Napisz! Zadzwoń!

Adwokat

Marlena Słupińska-Strysik

e-mail: biuro@slupinska.eu

tel. 509 113 302

 

KOMENTARZE:

lechmart:

Wytam Serdecznie. Zmarła nasza siostra.Mamie przypadło 1/2 wartości mieszkania oszacowanego przez brata na 220000zł i 50000zł z oszczędności i 4500zł za garaż.Najstarszy brat torpedował podział przez rok i Mama zmarła nie doczekawszy podziału.Jednak przed śmiercią sporządziła testament przepisując swoje udziały na mnie.Nam czyli trzem braciom przypadła 1/6 Będę musiał zapłacić zachowek dwojgu braci i nie bardzo mi wychodzi to wychodzi.Czy mogę liczyć na podpowiedz.Dziękuje lech

Ireneusz:

Nie mogę znaleźć nigdzie odpowiedzi na moje pytanie ile wynosi zachowek dla wnuka . Oto przykład . Zmarł dziadek i została zona , córka i syn. Po 3 latach zmarł syn . Pozostała Żona ,córka , wnuk. , który po 5 miesiącach od śmierci swojego ojca ( syna dziadka i babci ) odrzucił spadek. . Potem zmarła babcie i pozostał a córka i wnuk . Z tego co wiem to pomimo odrzucenia spdaku po ojcu przez wnuka dla wnuka należny jest zachowek. art 931paragraf 2KC . W takim razie ile wynosi zachowek dla wnuka ?

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *