Odzyskanie dziecka z rodziny zastępczej trwa od kilku do kilkunastu miesięcy, a w bardziej skomplikowanych sprawach nawet kilka lat.
Ile czasu trwa odzyskanie dziecka z rodziny zastępczej?
Aktualnie odzyskanie dziecka z rodziny zastępczej w Polsce trwa zazwyczaj od około 6 miesięcy do nawet 2-3 lat.
Czas trwania procesu odzyskania dziecka zależy głównie, od tego:
- co było powodem umieszczenia dziecka w pieczy,
- jak szybko poprawiła się sytuacja rodziców biologicznych,
- czy mowa o przywrócenie władzy rodzicielskiej po jej ograniczeniu, czy po jej pozbawieniu.
Od czego zależy czas trwania procesu powrotu dziecka do rodziny biologicznej?
Na długość postępowania wpływa kilka elementów, tj.:
- rodzaj wcześniejszego rozstrzygnięcia (ograniczenie, zawieszenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej);
- aktualne bezpieczeństwo dziecka i ocena czy powrót nie spowoduje kryzysu;
- dokumentacja z Ośrodka Pomocy Społecznej/Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (OPS/PCPR), kuratora sądowego i organizatora pieczy, w tym przebieg kontaktów;
- opinie biegłych lub Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS), gdy są wątpliwości co do więzi i kompetencji wychowawczych;
- gotowość rodziców do współpracy i konsekwencja w realizowaniu zaleceń, np. terapia, leczenie, praca.
Odzyskanie dziecka z rodziny zastępczej – jakie są etapy postępowania sądowego?
Odzyskanie dziecka z pieczy zastępczej ma charakter stopniowy, ponieważ priorytetem jest bezpieczeństwo nieletniego. Najczęściej proces podzielić można na 6 etapów:
- Przygotowanie dokumentów: terapia, leczenie, praca, mieszkanie, opinie specjalistów, potwierdzenia kontaktów.
- Złożenie pisma: wniosek o odzyskanie dziecka z rodziny zastępczej.
- Czynności sądu: wyznaczenie posiedzenia, ewentualne zabezpieczenie (np. rozszerzenie kontaktów), zebranie informacji z instytucji.
- Dowody: przesłuchania, dokumenty, opinia Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS) lub biegłych, czasem wywiad kuratora w miejscu zamieszkania rodzica.
- Decyzja i plan powrotu: sąd może orzec powrót stopniowy (weekendy, wakacje, dopiero potem stałe zamieszkanie).
- Odwołanie: od rozstrzygnięć w sprawach władzy rodzicielskiej co do zasady przysługuje apelacja.
💡 Przykład:
Ojciec dziecka miał ograniczoną władzę rodzicielską z powodu nadużywania alkoholu i niezapewnienia należytej opieki. Przez rok utrzymywał abstynencję, chodził na terapię, pracował i regularnie spotykał się z córką w obecności kuratora. W sprawie o przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu dołączył zaświadczenia z terapii, umowę o pracę i pozytywną notatkę kuratora. Decyzją sądu, najpierw rozszerzone zostały kontakty, a po kilku miesiącach orzekł on o powrocie dziecka do domu pod nadzorem kuratora.
Wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej – jak uzasadnić wniosek do sądu rodzinnego?
Oto 6 argumentów uzasadniających przywrócenie władzy rodzicielskiej i powrót dziecka z rodziny zastępczej:
- Stabilne warunki mieszkaniowe – umowa najmu, zaświadczenie o zameldowaniu, zdjęcia pokoju dziecka.
- Stały dochód lub rzeczywisty plan utrzymania – umowa o pracę, decyzje o świadczeniach.
- Zakończone lub kontynuowane leczenie uzależnień, terapia, grupy wsparcia – zaświadczenia, opinie.
- Brak przemocy i zmiana środowiska – np. rozstanie ze sprawcą, zamknięta procedura Niebieskiej Karty.
- Regularne, spokojne kontakty z dzieckiem i budowanie relacji bez wciągania dziecka w konflikt.
- Sieć wsparcia – bliscy, którzy mogą pomóc w opiece (konkretne osoby).
Uzasadnienie wniosku o przywrócenie władzy rodzicielskiej powinno zaczynać się od krótkiego przypomnienia, jakie postanowienie zapadło i dlaczego. Kolejno należy opisać, co się zmieniło, od kiedy oraz przedłożyć dowody.
👀 Więcej na ten temat przeczytasz w moim artykule 👉👉 Jak odzyskać prawa rodzica? Przywrócenie władzy rodzicielskiej po ograniczeniu 👧👨🦰
Kiedy odzyskiwanie dziecka z rodziny zastępczej jest niemożliwe?
Sąd może odmówić, jeśli przyczyny ingerencji nie ustały albo ryzyko dla dziecka nadal jest wysokie, np.:
- przemoc,
- uzależnienia bez leczenia,
- brak stabilnych warunków,
- powtarzające się zaniedbania,
- długotrwałe nieutrzymywanie kontaktu.
Powrót jest też niemożliwy, gdy sytuacja prawna dziecka została trwale uregulowana w innym kierunku, np. przez przysposobienie. Zdarza się również, że dziecko jest już tak związane z dotychczasowym miejscem pobytu, iż nagła zmiana byłaby sprzeczna z jego dobrem. Wtedy sąd wybiera rozwiązania pośrednie, przykładowo 👉 dłuższy okres próbny, szersze kontakty, nadzór kuratora i ocenia sytuację po kilku miesiącach.
Wsparcie psychologiczne dla dziecka i rodziców podczas powrotu do rodziny biologicznej
Powrót z pieczy to dla dziecka duża zmiana, nawet jeśli bardzo na nią czeka. Warto zadbać o konsultacje psychologiczne, ponieważ mogą pojawić się lęk, złość, lojalność wobec rodziny zastępczej i obawy przed kolejnym rozstaniem.
Ważne są rozmowy przygotowujące, stopniowe zwiększanie czasu w domu, ustalone zasady kontaktu z rodziną zastępczą, a także terapia rodzinna, jeśli specjaliści ją zalecą.
Jaką rolę odgrywa współpraca z rodziną zastępczą?
Współpraca z rodziną zastępczą to jeden z niedocenianych czynników. Rodzina zastępcza zna codzienność dziecka. Jeśli rodzice biologiczni wchodzą w otwarty spór, dziecko zwykle staje się spięte, a sąd widzi to w notatkach i opiniach specjalistów.
Współpraca nie oznacza rezygnacji z własnych praw. Chodzi o spokojne ustalenie przekazania informacji (np. o leczeniu), oddanie rzeczy dziecka, wspólne przygotowanie do zmiany miejsca zamieszkania i unikanie oskarżeń przy dziecku. Takie podejście ułatwia przejście dziecka między domami i często przyspiesza decyzję o stałym pobycie u rodzica.
Podsumowanie – pomoc prawna związana z odzyskaniem dziecka z rodziny zastępczej
✔️ Jeśli celem jest odzyskanie dziecka z rodziny zastępczej, potrzebne jest rozstrzygnięcie co do kwestii władzy rodzicielskiej i zmiany decyzji o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej. Piecza ma służyć pracy z rodziną tak, aby umożliwić powrót dziecka do domu.
✔️ Dobrze napisany wniosek o przywrócenie władzy rodzicielskiej opiera się na faktach i dowodach. Należy w nim wskazać, iż przyczyny ograniczenia albo pozbawienia władzy ustały i że ta zmiana jest trwała.
✔️ Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje możliwość przywrócenia władzy, gdy ustanie przyczyna, która była podstawą jej pozbawienia.
✔️ Zgodnie z art. 577 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd może zmienić swoje postanowienie nawet prawomocne, jeżeli wymaga tego dobro osoby, której postępowanie dotyczy.
✔️ Jeżeli potrzebujesz wsparcia prawnego i przyspieszenia w procesie odzyskiwania dziecka z rodziny zastępczej lub masz jakiekolwiek wątpliwości na temat złożenia wniosku o przywrócenie władzy rodzicielskiej, zapraszamy na kontaktu z naszą kancelarią w Poznaniu, Wolsztynie, Świeciu lub Nowym Tomyślu. W artykule powyżej znajdziesz formularz kontaktowy.
Źródła:
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-postepowania-cywilnego-16786199/art-577
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-16785962/art-109
- https://www.gov.pl/web/stopuprowadzeniomdzieci/pytanie-2op
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych.Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi.
Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także
podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu,
Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
e-mail: biuro@slupinska.eu
