Rozwód z obcokrajowcem – jak przeprowadzić sprawę w Polsce?

Rozwód z obcokrajowcem można przeprowadzić przed polskim sądem, ale samo polskie obywatelstwo jednego z małżonków nie zawsze wystarcza. Trzeba ustalić przede wszystkim, gdzie małżonkowie obecnie mieszkają, gdzie mieszkali ostatnio wspólnie, jakie mają obywatelstwo oraz jeżeli mają dzieci, gdzie znajduje się miejsce zwykłego pobytu dziecka. Od tych okoliczności zależą jurysdykcja sądu oraz prawo właściwe dla rozwodu. W praktyce pierwszym krokiem powinno być więc ustalenie nie tego, gdzie związek małżeński został zawarty, lecz które państwo jest właściwe do przeprowadzenia rozwodu.

Spis treści ukryj

1 Czy rozwód z obcokrajowcem można przeprowadzić w Polsce?

2 Do jakiego sądu złożyć pozew o rozwód z obcokrajowcem?

3 Rozwód z obcokrajowcem – jakie prawo stosuje polski sąd?

4 Rozwód z obcokrajowcem spoza UE – co się zmienia?

5 Doręczenie pozwu o rozwód z cudzoziemcem

6 Rozwód z obcokrajowcem a dziecko – który sąd decyduje o władzy rodzicielskiej?

7 Co w sytuacji rozwodu w Polsce, kiedy drugi małżonek i dziecko mieszkają za granicą? – przykład

8 4 rzeczy, na które zwrócić uwagę przed wniesieniem pozwu o rozwód z obcokrajowcem w Polsce!

9 Jak wziąć rozwód z cudzoziemcem w Polsce? – podsumowanie Kancelaria rozwodowa Poznań

Czy rozwód z obcokrajowcem można przeprowadzić w Polsce?

Rozwód z cudzoziemcem w Polsce jest możliwy, gdy powód ma zwykły pobyt w Polsce od co najmniej roku bezpośrednio przed wniesieniem pozwu. Jeżeli powód jest obywatelem polskim, wystarczy co najmniej sześciomiesięczny okres zwykłego pobytu w Polsce przed złożeniem pozwu.

W sprawach z elementem unijnym podstawowe znaczenie ma art. 3 rozporządzenia Rady (UE) 2019/1111, zgodnie z którym sprawa rozwodowa może należeć do sądów państwa członkowskiego między innymi wtedy, gdy małżonkowie:

mają tam zwykły pobyt,
mieli tam ostatni wspólny zwykły pobyt i jedno z nich nadal tam przebywa,
pozwany ma tam zwykły pobyt.

💡 Przykład – rozwód z obcokrajowcem w Polsce:

Polka, która mieszka w Polsce od kilku lat wniosła pozew o rozwód przeciwko mężowi będącym obywatelem Francji, który po rozstaniu zamieszkał we Francji. Nie musi w tym celu prowadzić sprawy w państwie obywatelstwa męża.

Do jakiego sądu złożyć pozew o rozwód z obcokrajowcem?

Jeżeli ustalono, że sprawę może rozpoznać sąd polski, określić trzeba bowiem jeszcze właściwy sąd na terenie Polski. Sprawy o rozwód rozpoznają sądy okręgowe. Właściwość miejscową określa art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego.

Pozew o rozwód z obcokrajowcem wnosi się przede wszystkim do sądu, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli przynajmniej jedno z nich nadal tam mieszka lub ma tam zwykły pobyt. Jeżeli nie można zastosować tej zasady, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a w dalszej kolejności – sąd miejsca zamieszkania powoda.

Problemu jurysdykcji nie należy więc mylić z właściwością miejscową. Najpierw ustala się, czy sprawę mogą rozpoznawać sądy polskie, a dopiero później – który sąd okręgowy powinien otrzymać pozew o rozwód.

🤓 Zobacz także 👉 Gdzie złożyć pozew o rozwód? 📝✍️

Rozwód z obcokrajowcem – jakie prawo stosuje polski sąd?

To, że sprawę prowadzi sąd w Polsce, nie oznacza automatycznie zastosowania polskiego prawa materialnego. Zgodnie z art. 54 Prawa prywatnego międzynarodowego, rozwiązanie małżeństwa podlega w pierwszej kolejności wspólnemu prawu ojczystemu małżonków.

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnego prawa ojczystego, stosuje się prawo państwa, w którym oboje mają miejsca zamieszkania w chwili żądania rozwodu, a w dalszej kolejności prawo państwa ich ostatniego wspólnego zwykłego pobytu, jeżeli jedno z nich nadal tam przebywa. Jeśli również na tej podstawie nie można ustalić prawa właściwego, stosuje się prawo polskie.

W konkretnej sprawie trzeba dodatkowo sprawdzić, czy zastosowania nie ma wiążąca Polskę umowa międzynarodowa regulująca stosunki z państwem obywatelstwa drugiego małżonka.

🧐 Ciekawostka

„Rozwód w Polsce” i „rozwód według prawa polskiego” nie są pojęciami tożsamymi. Jurysdykcję sądu oraz prawo właściwe ustala się osobno.

Rozwód z obcokrajowcem spoza UE – co się zmienia?

Jeżeli współmałżonek jest obcokrajowcem spoza UE, ustalić należy, gdzie strony obecnie mieszkają oraz to, gdzie mieszkali przed rozstaniem.

Polski sąd może mieć jurysdykcję, kiedy strony mają w Polsce zwykły pobyt, mieli tutaj ostatni wspólny zwykły pobyt, a jedna ze stron nadal tu przebywa albo pozwany ma w Polsce zwykły pobyt. Także zwykły pobyt powoda w Polsce przez co najmniej 1 rok przed wniesieniem pozwu może być podstawą, a jeżeli jest on polskim obywatelem – przez co najmniej 6 miesięcy.

Dopiero jeżeli jurysdykcji nie można ustalić na podstawie przepisów unijnych, należy sprawdzić, czy wynika ona z polskich przepisów, w szczególności art. 1103¹ k.p.c., z uwzględnieniem zasad określonych w art. 6 rozporządzenia 2019/1111 oraz ewentualnych umów międzynarodowych.

Sprawdź 👉 Czy można wziąć rozwód z Amerykaninem w Polsce?

Doręczenie pozwu o rozwód z cudzoziemcem

Znaczenia nabiera również prawidłowe doręczenie pozwu o rozwód osobie mieszkającej za granicą. Sposób doręczenia zależy od państwa pobytu pozwanego i obowiązujących umów międzynarodowych. Konieczność zagranicznego doręczenia dokumentów, ich tłumaczenia albo ustalenia aktualnego adresu pozwanego może wydłużyć postępowanie.

Nie warto więc wpisywać nieaktualnego lub pozornego adresu w Polsce wyłącznie po to, aby uprościć doręczenie. Pozwany musi mieć:

realną możliwość zapoznania się z pozwem;
możność podjęcia obrony.

Rozwód z obcokrajowcem a dziecko – który sąd decyduje o władzy rodzicielskiej?

Istotne jest miejsce zwykłego pobytu małoletniego. Nie należy zakładać, że skoro polski sąd może orzec rozwód rodziców, automatycznie będzie również właściwy do wszystkich spraw dotyczących dziecka. Zgodnie z art. 7 rozporządzenia 2019/1111 w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej zasadą jest jurysdykcja sądów państwa, w którym dziecko ma zwykły pobyt w chwili wszczęcia postępowania.

Przykładowo małżonkowie mogą spełniać przesłanki umożliwiające przeprowadzenie rozwodu w Polsce, podczas gdy ich dziecko od kilku lat mieszka z jednym z rodziców w innym państwie UE. Wówczas kwestia jurysdykcji dotyczącej władzy rodzicielskiej i kontaktów wymaga odrębnej oceny.

W sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej pierwszeństwo ma co do zasady sąd państwa zwykłego pobytu dziecka, ponieważ to on pozostaje najbliżej jego rzeczywistej sytuacji.

Co w sytuacji rozwodu w Polsce, kiedy drugi małżonek i dziecko mieszkają za granicą? – przykład

💡 Przykład – rozwód w Polsce, gdy drugi małżonek i dziecko mieszkają za granicą:

Polka przez kilka lat mieszkała z mężem, obywatelem Hiszpanii oraz dzieckiem w Hiszpanii. Po rozstaniu wróciła do Polski i od ponad roku ma tu zwykły pobyt. Mąż pozostał w Hiszpanii, gdzie nadal mieszka również ich dziecko.

W takiej sytuacji może istnieć podstawa do przeprowadzenia rozwodu przed polskim sądem. Nie oznacza to jednak automatycznie, że ten sam sąd będzie właściwy do rozstrzygnięcia wszystkich spraw związanych z władzą rodzicielską i kontaktami z dzieckiem. Jeżeli miejscem zwykłego pobytu dziecka pozostaje Hiszpania, jurysdykcję w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej należy ocenić odrębnie.

Przed złożeniem pozwu trzeba więc ustalić nie tylko, czy rozwód może zostać przeprowadzony w Polsce, ale także które kwestie dotyczące dziecka polski sąd będzie mógł rozpoznać w ramach tego postępowania.

Wyjazd dziecka za granicę

Wyjazd dziecka na stałe do innego państwa co do zasady wymaga zgody drugiego rodzica, jeżeli oboje posiadają pełnię praw rodzicielskich. W razie braku porozumienia konieczne może być rozstrzygnięcie sądu. Sam fakt trwania postępowania rozwodowego nie uprawnia jednego z rodziców do samodzielnego decydowania o stałej zmianie miejsca pobytu dziecka za granicą.

💡 Dowiedz się więcej 👉 Wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica – konsekwencje ✈️👧

4 rzeczy, na które zwrócić uwagę przed wniesieniem pozwu o rozwód z obcokrajowcem w Polsce!

Przy sprawie międzynarodowej warto przed przygotowaniem pozwu ustalić:

miejsca zwykłego pobytu małżonków i dzieci,
obywatelstwa stron,
datę przeprowadzki do Polski lub innego państwa,
czy za granicą nie wszczęto już postępowania dotyczącego rozwodu albo dzieci.

Powyższe informacje mogą zdecydować o właściwości sądu. Znaczenie ma również późniejsze uznanie wyroku. Zgodnie z art. 30 rozporządzenia 2019/1111, orzeczenia rozwodowe wydawane w państwach UE są co do zasady uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania osobnego postępowania. W przypadku państwa spoza UE, zasady należy sprawdzić na podstawie prawa danego kraju i obowiązujących umów międzynarodowych.

👀 Sprawdź także 👉 Czy rozwód Ukraińców w Polsce jest możliwy? ✔️💔

Jak wziąć rozwód z cudzoziemcem w Polsce? – podsumowanie Kancelaria rozwodowa Poznań

✔️ Rozwód z obcokrajowcem warto przygotować od ustalenia jurysdykcji, a nie od samego sporządzania pozwu o rozwód.

✔️ W sprawach międzynarodowych błąd formalny może oznaczać, że pozew rozwodowy zostanie skierowany do sądu, który nie jest uprawniony do rozpoznania sprawy albo nie może rozstrzygnąć wszystkich kwestii, które małżonek chciałby uregulować w jednym postępowaniu.

✔️ W sprawie o rozwód z cudzoziemcem, koniecznym jest, aby między małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozpad pożycia małżeńskiego.

✔️ Miejsce zawarcia małżeństwa nie przesądza o tym, gdzie należy wnieść pozew rozwodowy. Ślub zawarty za granicą może zostać rozwiązany przez polski sąd, jeżeli istnieje podstawa jego jurysdykcji.

✔️ Najłatwiejszym sposobem, aby szybko działać w przypadku rozwodu z obcokrajowcem i późniejszym podziałem majątku jest konsultacja prawna z prawnikiem od prawa rodzinnego i opieki nad dziećmi. Może się ona odbyć online, telefonicznie lub w naszym oddziale kancelarii prawnej w:

📍 Poznaniu,

📍 Wolsztynie,

📍 Świeciu,

📍 Nowym Tomyślu.

W artykule powyżej znajdziesz formularz kontaktowy. Po przesłaniu formularza niezwłocznie skontaktujemy się z Tobą i wskażemy najszybszy możliwy termin konsultacji z doświadczonym adwokatem. Profesjonalny pełnomocnik zapewni także wsparcie na rozprawie sądowej oraz zadba o wszelkie formalności związane z rozwodem.

Źródło:

5/5

Autor

Marlena Słupińska

Adwokat

Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych. Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi.
Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także
podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu,
Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.

Autor

Aleksandra Flaum

Radca prawny

Prawnik w Poznaniu, aplikant radcowski przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych – zwłaszcza spraw o alimenty, kontakty z dziećmi i władzę rodzicielską.
Absolwentka prawa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studia kończone obroną pracy magisterskiej pt. „Sytuacja zwierząt w prawie cywilnym ze szczególnym uwzględnieniem rękojmi przy sprzedaży”. Dzięki temu połączyła jedną z jej ulubionych dziedzin prawa - czyli prawa cywilnego z kynologią.
Doświadczenie zawodowe zdobywała już w czasie studiów, pracując w kancelariach adwokackich i radcowskich, a także w Urzędzie Skarbowym Poznań - Winogrady, dzięki czemu poza zagadnieniami prawnymi posiada praktyczną znajomość prawa podatkowego.
Prywatnie wielka miłośniczka psów i szeroko pojętej kynologii, uwielbia także koreańskie filmy i seriale.