Na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest co do zasady 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Nie warto zatem odkładać sprawdzania zadłużenia do czasu, gdy termin przyjęcia lub odrzucenia spadku będzie bliski końca.
Jak sprawdzić długi zmarłego ojca?
Nie istnieje jeden rejestr, w którym można sprawdzić wszystkie długi zmarłego ojca. Zadłużenie może wynikać z:
- kredytów i pożyczek,
- zaległych rachunków,
- podatków,
- zobowiązań związanych z działalnością gospodarczą,
- prywatnych umów,
- postępowań egzekucyjnych czy zabezpieczonych hipoteką wierzytelności.
To dlatego ustalenie sytuacji finansowej spadkodawcy zwykle wymaga sprawdzenia kilku źródeł.
Od czego zacząć sprawdzanie długów po śmierci ojca?
Pierwszym krokiem jest przejrzenie dokumentów, do których rodzina ma legalny dostęp: korespondencji z banków i firm pożyczkowych, umów kredytowych, wezwań do zapłaty, pism z sądów i od komorników, dokumentów podatkowych oraz rachunków dotyczących mieszkania, mediów i innych usług.
Jeżeli ojciec prowadził działalność gospodarczą, trzeba dodatkowo sprawdzić dokumentację firmy i ustalić, czy pozostawił zobowiązania wobec kontrahentów, ZUS lub urzędu skarbowego. Przy nieruchomościach znaczenie ma także treść księgi wieczystej, zwłaszcza dział IV, w którym ujawniane są hipoteki. Sama hipoteka nie pokazuje jednak zawsze aktualnej wysokości zadłużenia.
⚖️ Wskazówka
Brak pism od wierzycieli w mieszkaniu zmarłego nie oznacza, że długów nie ma. Nie każdy wierzyciel kontaktuje się natychmiast po śmierci dłużnika, a część zobowiązań może ujawnić się później.
Czy można sprawdzić kredyty zmarłego ojca w BIK?
Biuro Informacji Kredytowej gromadzi informacje dotyczące zobowiązań kredytowych przekazywanych przez współpracujące instytucje. Nie jest to jednak ogólny rejestr wszystkich długów.
BIK wskazuje, że historia kredytowa osoby zmarłej jest objęta tajemnicą bankową. Informacje mogą zostać przekazane bezpośrednio spadkobiercy, jeżeli przedstawi wymagane dokumenty, w tym akt zgonu oraz prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia. Szczegółowe wymagania są opisane na stronie BIK.
To oznacza ważne ograniczenie praktyczne: osoba, która dopiero zastanawia się, czy spadek odrzucić, może jeszcze nie posiadać dokumentu formalnie potwierdzającego dziedziczenie. BIK wskazuje jednak również, że informacje objęte tajemnicą bankową mogą być udostępnione sądowi w związku z prowadzonym postępowaniem spadkowym.
Sprawdź 👉 Prawo spadkowe i zachowek ⚖️🤝
Co można sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych?
Krajowy Rejestr Zadłużonych jest jawny i ogólnodostępny. Można w nim znaleźć m.in. informacje o osobach, wobec których prowadzono postępowania upadłościowe lub restrukturyzacyjne, a także o określonych przypadkach bezskutecznej egzekucji.
KRZ może więc dostarczyć istotnej informacji o sytuacji zmarłego, ale brak wpisu nie potwierdza braku zadłużenia. Rejestr nie obejmuje każdej niespłaconej pożyczki, faktury czy prywatnego zobowiązania. Powinien być traktowany jako jedno ze źródeł, a nie jako pełna odpowiedź na pytanie, jak sprawdzić zadłużenie zmarłej osoby.
🧐 Zobacz także 👉 Zrzeczenie się spadku na rzecz innej osoby – wzór pisma 📝
Wykaz inwentarza i spis inwentarza – dlaczego są ważne?
Zgodnie z art. 1031 KC, jeżeli spadek zostanie przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiedzialność spadkobiercy za długi jest co do zasady ograniczona do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie albo spisie inwentarza.
Wykaz inwentarza może zostać złożony w sądzie albo przed notariuszem. Powinien z należytą starannością obejmować zarówno składniki majątku spadkowego, jak i znane długi oraz ich wysokość. Ministerstwo Sprawiedliwości udostępnia urzędowy wzór wykazu inwentarza.
Sporządzeniem spisu inwentarza zajmuje się komornik. Wniosek można złożyć do sądu spadku albo bezpośrednio do komornika, który byłby właściwy do wykonania postanowienia o sporządzeniu spisu. Przy wniosku złożonym bezpośrednio komornikowi przystępuje on niezwłocznie do czynności i zawiadamia sąd spadku, który następnie wydaje postanowienie w tej sprawie. Zasady te określają art. 637 i 6371 k.p.c.
Dobrodziejstwo inwentarza ogranicza wysokość odpowiedzialności, ale nie oznacza, że można pominąć ustalenie wierzycieli i dowolnie spłacać tylko wybrane długi. Art. 1032 k.c. przewiduje konsekwencje dla spadkobiercy, który spłaca część zobowiązań, wiedząc lub mogąc przy zachowaniu należytej staranności dowiedzieć się o innych.
Ile jest czasu na odrzucenie spadku z długami?
Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Dla dziecka zmarłego będzie to często dzień uzyskania informacji o śmierci ojca, ale termin nie zawsze musi rozpoczynać się właśnie wtedy.
Jeżeli spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia w tym okresie, zgodnie z aktualnym art. 1015 § 2 k.c. dochodzi do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a nie do prostego przyjęcia bez ograniczenia odpowiedzialności.
Odrzucenie spadku powoduje natomiast, że dana osoba jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku. Może to doprowadzić do powołania do dziedziczenia kolejnych osób, np. jej dzieci. Przed złożeniem oświadczenia warto więc ustalić nie tylko wysokość możliwych długów, lecz również skutki dla dalszych spadkobierców.
💡 Przykład – odpowiedzialność za długi spadkowe a dziedziczenie:
Córka dowiaduje się o śmierci ojca, z którym od lat miała ograniczony kontakt. W jego mieszkaniu znajduje wezwania do zapłaty z dwóch banków i pismo od komornika, ale nie zna aktualnej wysokości zobowiązań. Sprawdza KRZ i księgę wieczystą należącego do ojca mieszkania, a następnie porządkuje znalezioną korespondencję. Nie zakłada, że brak kolejnych wpisów oznacza brak innych długów. Analizuje termin na złożenie oświadczenia spadkowego i rozważa dalsze czynności, w tym ustalenie pełniejszej sytuacji kredytowej oraz sporządzenie inwentarza. Dzięki temu decyzja o przyjęciu albo odrzuceniu spadku nie opiera się wyłącznie na pojedynczym wezwaniu do zapłaty.
Podsumowanie – ustalanie długów spadkowych po spadkobiercy przez dłużnika – adwokat od spadków Poznań
✔️ Największym błędem jest poszukiwanie jednego „raportu o długach zmarłego”. Taki kompletny dokument nie istnieje. BIK nie obejmuje wszystkich rodzajów wierzytelności, KRZ ujawnia tylko kategorie informacji określone ustawą, a księga wieczysta pokazuje zabezpieczenia związane z nieruchomością, nie pełną sytuację finansową spadkodawcy.
✔️ Osoba, która chce wiedzieć, jak sprawdzić długi zmarłego ojca, powinna zestawić informacje z dokumentów, rejestrów, znanych instytucji finansowych i – gdy jest to potrzebne – narzędzi postępowania spadkowego. Równie ważne jest pilnowanie sześciomiesięcznego terminu i świadome podjęcie decyzji o sposobie przyjęcia lub odrzuceniu spadku.
✔️ Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w związku z długami osoby zmarłej, sprawą spadkową, sporządzonym testamentem czy też złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku, zapraszamy na konsultację z doświadczonym adwokatem od spraw spadkowych w oddziale naszej kancelarii adwokackiej w:
📍 Poznaniu,
📍 Wolsztynie,
📍 Świeciu,
📍 Nowym Tomyślu.
Źródło:
- https://arslege.pl/sposob-przyjecia-spadku-a-odpowiedzialnosc-za-dlugi-spadkowe/k9/a6989/
- https://arslege.pl/odpowiedzialnosc-za-niesplacone-dlugi-spadkowe-spadkobiercy-ktory-przyjal-spadek-z-dobrodziejstwem-inwentarza/k9/a6990/
- https://arslege.pl/termin-zlozenia-oswiadczenia-o-przyjeciu-lub-o-odrzuceniu-spadku/k9/a6973/
Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych. Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi.
Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także
podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu,
Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
Aleksandra Flaum
Prawnik w Poznaniu, odbyła aplikację radcowską i uzyskała tytuł zawodowy radcy prawnego zostając członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych – zwłaszcza spraw o alimenty, kontakty z dziećmi i władzę rodzicielską.
Absolwentka prawa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studia kończone obroną pracy magisterskiej pt. „Sytuacja zwierząt w prawie cywilnym ze szczególnym uwzględnieniem rękojmi przy sprzedaży”. Dzięki temu połączyła jedną z jej ulubionych dziedzin prawa - czyli prawa cywilnego z kynologią.
Doświadczenie zawodowe zdobywała już w czasie studiów, pracując w kancelariach adwokackich i radcowskich, a także w Urzędzie Skarbowym Poznań - Winogrady, dzięki czemu poza zagadnieniami prawnymi posiada praktyczną znajomość prawa podatkowego.
Prywatnie wielka miłośniczka psów i szeroko pojętej kynologii, uwielbia także koreańskie filmy i seriale.
e-mail: biuro@slupinska.eu
