Czy testament ustny bez podpisu jest ważny?

Tak, testament ustny bez podpisu spadkodawcy może być ważny. Przede wszystkim testament ustny nie wymaga podpisu, ponieważ polega na wypowiedzeniu swojej ostatniej woli w obecności świadków, a nie jej zapisaniu. Podpis pojawia się dopiero przy jednym z dwóch sposobów późniejszego stwierdzenia treści testamentu ustnego. Jeżeli podpisu nie da się uzyskać (np. spadkodawca zmarł albo nie był zdolny do podpisania), wówczas treść można potwierdzić poprzez zgodne zeznania świadków przed sądem. Warunkiem jest jednak to, żeby oświadczenie spadkodawcy zostało złożone w wyjątkowych okolicznościach i jednocześnie w obecności co najmniej trzech świadków.

Spis treści ukryj

1 Testament ustny bez podpisu spadkodawcy – czy jest ważny?

2 Jak potwierdzić treść testamentu ustnego? – stwierdzenie treści testamentu przed sądem lub pisemnie

3 Warunki sporządzenia testamentu zgodnie z kodeksem cywilnym

4 Kto nie może być świadkiem przy sporządzeniu testamentu ustnego?

5 Testament szczególny – 3 formy

6 3 rodzaje testamentów zwykłych

7 3 warunki, aby testament był ważny – niezależnie od formy

8 Podsumowanie – spisanie ostatniej woli na wypadek śmierci adwokat Poznań

Testament ustny bez podpisu spadkodawcy – czy jest ważny?

Testament ustny bez podpisu spadkodawcy może być ważny, o ile:

został wypowiedziany w wyjątkowych okolicznościach tj. istniała obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności, zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione,
jednocześnie obecni byli przy tym trzej świadkowie,
jego treść została stwierdzona przed sądem w ciągu sześciu miesięcy od dnia otwarcia spadku poprzez zgodne zeznania świadków.

Jak potwierdzić treść testamentu ustnego? – stwierdzenie treści testamentu przed sądem lub pisemnie

Treść testamentu ustnego można stwierdzić za pomocą 2 trybów:

Tryb pisemny – w trybie tym jeden ze świadków albo osoba trzecia spisuje treść oświadczenia spadkodawcy, podając datę i miejsce złożenia oświadczenia oraz datę i miejsce sporządzenia pisma. Spisaną treść podpisuje spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie, gdy spadkodawca nie żyje lub nie może złożyć podpisu. Sporządzenie i podpisanie treści testamentu ustanego musi nastąpić przed upływem roku od jego złożenia, jeżeli spadkodawca żyje w chwili sporządzania pisma. Jeżeli zmarł, stwierdzenie treści testamentu ustnego może nastąpić wyłącznie w trybie sądowym.
Tryb sądowy – gdy treść testamentu ustnego nie została stwierdzona pisemnie, treść testamentu stwierdza się zgodnymi zeznaniami świadków złożonymi przed sądem w ciągu 6 miesięcy od otwarcia spadku. Jeśli przesłuchanie jednego ze świadków jest niemożliwe, wówczas sąd może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków.

Warunki sporządzenia testamentu zgodnie z kodeksem cywilnym

Zgodnie z art. 952 § 1 KC, testament ustny jest dopuszczalny wyłącznie, jeśli:

istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy,
ze względu na szczególne okoliczności (np. nagły pobyt w szpitalu, katastrofa, odcięcie komunikacyjne) zachowanie formy zwykłej jest niemożliwe lub bardzo utrudnione.

Żeby oświadczenie ostatniej woli było ważne, trzeba wypowiedzieć je jednocześnie w obecności co najmniej trzech świadków.

Kto nie może być świadkiem przy sporządzeniu testamentu ustnego?

Świadkami testamentu nie mogą być m.in. osoby:

bez pełnej zdolności do czynności prawnych,
niewidome,
głuche
nieme,
nieumiejące czytać i pisać,
niewładające językiem, w którym spadkodawca składa oświadczenie,
prawomocnie skazane za fałszywe zeznania.

Zgodnie z art. 957 KC, nie może być świadkiem testamentu ustnego także osoba, dla której w testamencie przewidziano korzyść, a także jej małżonek, krewni i powinowaci w linii prostej oraz krewni i powinowaci w pierwszym i drugim stopniu linii bocznej oraz osoby pozostające w stosunku przysposobienia.

💡Przykład – rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci:

Pan Jan trafia do szpitala w ciężkim stanie. W obecności trzech świadków – pielęgniarki, lekarza dyżurnego i sąsiada z sali – oświadcza, że cały majątek pozostawia córce, natomiast żonie ustanawia dożywotnią służebność mieszkania. W tej sytuacji, żona może być obecna, ale nie jest świadkiem, ponieważ testament przewiduje dla niej korzyść. Pielęgniarka spisuje treść, podaje datę i miejsce złożenia oświadczenia oraz sporządzenia pisma, po czym dokument zostaje odczytany. Podpisują go pan Jan oraz dwaj świadkowie (np. sąsiad z sali i lekarz) albo wszyscy trzej świadkowie. Taki testament ustny jest ważny. Jednak, jeśli pan Jan nie mógłby się podpisać albo nie udałoby się sporządzić pisma, treść można następnie stwierdzić przed sądem na podstawie zgodnych zeznań trzech świadków w ciągu 6 miesięcy od otwarcia spadku (tryb sądowy).

Testament szczególny – 3 formy

Testament ustny – dopuszczalny przy obawie rychłej śmierci lub gdy z powodu szczególnych okoliczności zachowanie formy zwykłej jest niemożliwe albo bardzo utrudnione.
Testament podróżny – zgodnie z art. 953 KC, składa się go na polskim statku morskim albo powietrznym, ustnie przed dowódcą statku lub jego zastępcą, a następnie treść jest spisywana, odczytywana i podpisywana w obecności dwóch świadków.
Testament wojskowy – zestaw wyjątkowych trybów przewidzianych dla żołnierzy i osób przy siłach zbrojnych, gdy zwykłe formy są niewykonalne, np. w czasie działań, mobilizacji, na misji.

⚠️Ważne

Testament szczególny traci moc po 6 miesiącach od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy zwykłej, chyba że spadkodawca umrze wcześniej.

3 rodzaje testamentów zwykłych

Do form zwykłych testamentu zaliczyć można:

Testament własnoręczny (holograficzny) – jest to testament pisemny, w którym cały tekst musi być napisany ręcznie przez spadkodawcę i podpisany. Data na tym testamencie jest zalecana, ale jej brak nie zawsze unieważnia dokument.
Testament notarialny – polega na sporządzeniu testamentu w formie aktu notarialnego u notariusza. Zapewnia on najwyższy stopień autentyczności.
Testament allograficzny – oświadczenie woli złożone ustnie przed uprawnionym urzędnikiem (np. wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta, starostą, sekretarzem powiatu albo gminy lub kierownikiem urzędu stanu cywilnego czy urzędu gminy) w obecności dwóch świadków. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.

3 warunki, aby testament był ważny – niezależnie od formy

Niezależnie od formy testamentu, aby był on ważny, muszą zostać spełnione 3 warunki:

Zdolność i świadomość – spadkodawca musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych i działać swobodnie, tzn. bez przymusu, podstępu czy istotnego błędu.
Dochowanie formy – muszą być spełnione wymagania przypisane dla danej formy testamentu, np. własnoręczny: w całości sporządzony pismem ręcznym i z podpisem.
Treść zgodna z prawem – rozrządzenia nie mogą być sprzeczne z ustawą ani niemożliwe do wykonania.

🧐 Dowiedz się więcej na temat nieważności testamentu i zobacz czego unikać przy sporządzaniu testamentu 👉👉 Jak sporządzić testament, żeby był ważny? ✍️✔️

Podsumowanie – spisanie ostatniej woli na wypadek śmierci adwokat Poznań

✔️ Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.

✔️ Testament ustny to forma awaryjna, po którą sięga się tylko wtedy, gdy nie można sporządzić testamentu zwykłego.

✔️ Testament ustny nie wymaga podpisu spadkodawcy, niemniej wymaga obecności trzech świadków spełniających ustawowe wymogi, którzy następnie składają przed sądem zgodne zeznania stwierdzające treść testamentu ustnego.

✔️ Spadkodawca może sporządzić testament allograficzny w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

✔️ Zgodnie z art. 955 KC, testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.

✔️ W polskim prawie wyróżnia się dwie grupy form testamentów: zwykłe i szczególne.

✔️ Brak podpisu spadkodawcy nie przekreśla ważności testamentu ustnego, o ile skorzystasz z trybu sądowego i spełnisz warunki z art. 952 Kodeksu cywilnego. Jeżeli masz co do tego wątpliwości, nie odkładaj sprawy na potem! Już dziś warto sprawdzić jakie kroki należy podjąć nalej.

✔️ Aby ułatwić Ci szybkie działanie powyżej znajdziesz formularz kontaktowy – wystarczy, że wpiszesz imię i nazwisko, nr telefonu, e-mail oraz krótki opis sprawy, a my skontaktujemy się z Tobą i wskażemy najszybszy termin konsultacji z doświadczonym adwokatem od spraw spadkowych.

Źródła:

5/5

Autor

Marlena Słupińska

Adwokat

Adwokat w Poznaniu. Specjalistka od spraw rodzinnych i spadkowych.Posiada bogatą praktykę w sprawach o rozwód, podział majątku, kontakty z dziećmi, władzę rodzicielską i opiekę nad dziećmi.
Specjalizuje się zwłaszcza w trudnych rozwodach – gdy w grę wchodzi podział majątku firmowego, walka o winę lub o dzieci. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także
podyplomowe studia z zakresu rachunkowości na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Następnie ukończyła aplikację radcowską i zdała egzamin radcowski. Wykonywała zawód radcy prawnego. Obecnie wykonuje zawód adwokata. Prowadzi praktykę adwokacką w Poznaniu,
Wolsztynie oraz w Świeciu. W trudnych sprawach o rozwód oraz o podział majątku wspólnego reprezentuje klientów w całej Polsce.
Autorka licznych publikacji z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.