Jak zablokować budowę kurnika

Jak zablokować budowę fermy lub kurnika (2019 r.)

Budowa dużej fermy drobiu lub chlewni w sąsiedztwie wiąże się z wieloma niedogodnościami. Przede wszystkim oznacza hałas, większe zanieczyszczenie środowiska, a także spadek cen nieruchomości, które znajdują się w pobliżu takiego obiektu.

Warto więc wiedzieć, jak można bronić się przed budową fermy „tuż za naszym płotem”. Nie jest to łatwe, ale poniżej wyjaśnię Ci, jakie działania możesz podjąć w tej sytuacji.

Przedstawię Ci warunki, które muszą być spełnione dla wybudowania chlewni lub fermy na danym terenie i na jakich etapach możesz interweniować, by wyrazić swój sprzeciw.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach

Zacznijmy od tego, że budowa fermy i chlewni wiąże się z koniecznością uzyskania kilku decyzji administracyjnych i różnego rodzaju zezwoleń. Trzeba zwrócić uwagę przede wszystkim na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znaną jako „decyzję środowiskową”.

Jest to decyzja, która kończy procedurę badania oddziaływania na środowisko projektowanej fermy. Wymagana jest do uzyskania m.in. pozwolenia na budowę czy zatwierdzenia projektu budowlanego. Ten obowiązek dotyczy wszystkich przedsięwzięć, które mogą oddziaływać na środowisko w sposób znaczący lub potencjalny.

Duże jednostki przeliczeniowe a oddziaływanie na środowisko

Przynależność do oddziałujących na środowisko przedsięwzięć określa się na podstawie wartości współczynnika przeliczeniowego sztuk zwierząt na duże jednostki przelicznikowe (tzw. DJP) .

Jeżeli więc chów lub hodowla zwierząt w chlewie przewyższa lub równa się liczbie 210 DJP (dotyczy świń), oznacza to, że należy ona do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. 210 DJP to alternatywnie: 600 macior, 1500 tuczników (czyli świń pow. 30 kg), 3000 warchlaków 2-4 miesięcznych (świń pow. 30 kg) albo 10.500 prosiąt do 2 miesięcy (świń poniżej 30 kg).

W przypadku innych zwierząt za znacząco oddziałujące na środowisko można uznać chów i hodowlę zwierząt, jeżeli ich liczba nie jest mniejsza niż 60 DJP. Przykładowo współczynniki przeliczeniowe sztuk drobiu na DJP wynoszą:

  • przepiórki – 0,0003,
  • perlice – 0,003,
  • kury i kaczki – 0,004,
  • gęsi – 0,008,
  • indyki – 0,024,
  • strusie – 0,2,

Ponadto ustalając DJP dla piskląt drobiu należy przyjąć 1 DJP dla łącznej masy 500 kg.

Oznacza to więc, że hodowla 15 tysięcy i powyżej kur w fermie będzie wymagała uzyskania decyzji środowiskowej. To samo dotyczy np. 2500 indyków i 200 tysięcy przepiórek.

Zwróć też uwagę, że hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP będzie uznana za przedsięwzięcie znacznie oddziałujące na środowisko, jeżeli będzie znajdować się w odległości mniejszej niż 100 metrów od terenów:

  • mieszkaniowych,
  • innych zabudowanych z wyłączeniem cmentarzy,
  • zurbanizowanych, niezabudowanych,

· rekreacyjno-wypoczynkowych z wyłączeniem pomników przyrody oraz terenów zieleni niezaliczonej do lasów oraz gruntów zadrzewionych.

Jeżeli budowa kurnika lub chlewu spełnia którąś z opisanych wyżej cech, to inwestor musi zwrócić się do wójta (lub odpowiednio do burmistrza czy prezydenta miasta) z wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej. Organ sporządza raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, konsultując się z Państwową Inspekcją Sanitarną i Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska.

Konsultacje społeczne a decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach

W procedurze oceny oddziaływania na środowisko, dużą rolę odgrywają konsultacje społeczne. Stanowią ważny element w uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Po analizie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wójt zapewnia możliwość udziału społeczeństwa (wystawia raport do publicznego wglądu i daje możliwość składania uwag i wniosków). To dobry moment, by zgłosić swoje uwagi i sprzeciwić się budowie fermy . Treść pisma zawierającego wszystkie uwagi warto skonsultować z prawnikiem. Ważne, by sformułować je tak, by negatywne skutki budowy kurnika organ uznał za istotne i wziął pod uwagę przy wydawaniu decyzji.

Pamiętaj więc, żeby w pierwszej kolejności po otrzymaniu informacji o planach budowy fermy czy kurnika sprawdzić, jak duża jest planowana hodowla oraz w jakiej odległości od nieruchomości mieszkalnych ma się znaleźć i czy w związku z tym konieczne jest wydanie decyzji środowiskowej. Wtedy zbadaj, czy inwestor podjął już kroki do wydania takiej decyzji i pilnuj momentu, w którym możesz zgłosić swoje uwagi.

Planowanie przestrzenne w gminie a budowa chlewu lub kurnika

Podpowiem Ci, że to właśnie planowanie przestrzenne stanowi podstawowy sposób, w jaki lokalna społeczność może wpłynąć na inwestycje realizowane na terenie danej gminy .

Na planowanie przestrzenne składa się kilka różnych aktów, w których lokalne władze mogą przewidzieć możliwość budowy fermy lub chlewni, by była ona w ogóle możliwa:

A. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy

W studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające ze stanu środowiska, w tym stan rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, wielkość i jakości zasobów wodnych oraz wymogów ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, a także potrzeb i możliwości rozwoju gminy.

Ponadto określa się w nim:

  • kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania przestrzennego oraz użytkowania terenów,
  • tereny wyłączone spod zabudowy,
  • obszary, na których gmina zamierza sporządzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego,
  • obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne oraz
  • kierunki i zasady kształtowania rolniczej przestrzeni produkcyjnej.

Stąd ewentualna możliwość wybudowania fermy drobiu bądź chlewu (a także każdego innego obiektu przeznaczonego do przemysłowej hodowli zwierząt) musi być uwzględniona już w studium uwarunkowań. Projekt studium sporządza wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Może zdarzyć się, że projekt przewiduje możliwość powstania w przyszłości chlewni bądź fermy w Twoim sąsiedztwie. Pamiętaj, że istnieje wtedy możliwość wzięcia udziału w konsultacjach społecznych. Obowiązkiem wójta (burmistrza lub prezydenta) Twojej gminy jest wyłożenie projektu studium do publicznego wglądu na okres co najmniej 30 dni , a także zorganizowanie dyskusji publicznej oraz umożliwienie społeczności wnoszenia uwag przez okres co najmniej 21 dni. Złożone uwagi rozpatrywane są przez wójta a w przypadku ich nieuwzględnienia ma on obowiązek przekazania ich radzie gminy, która rozstrzyga o sposobie ich rozpatrzenia, a następnie uchwala studium.

Brak uwzględnienia Twoich uwag przez gminę niestety nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Jednak bardzo istotne jest, że  studium jest wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych . Zabezpieczenie interesu publicznego w zakresie ograniczenia lokalizacji zbyt dużych chlewni czy kurników przemysłowych bądź powinno być więc dokonane już na poziomie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Jeżeli nie zostało to przewidziane w projekcie, to polecam Ci skonsultować to z adwokatem lub radcą prawnym i skorzystać ze ścieżki konsultacji społecznych. Pamiętaj też, że  warto zaangażować lokalną społeczność, by wspólnie zaproponować zmiany . Wówczas władze Twojej gminy zauważą, że jest to istotne dla większej grupy mieszkańców i chętniej wezmą pod uwagę Wasze propozycje.

B. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego

Dalsze ograniczenia lokalizacji chlewni i ferm gmina może zawrzeć w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jak już wiesz, dokument ten nie może być sprzeczny z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Plan uchwala się w gminie, by określić sposoby zagospodarowania oraz przeznaczenia terenów, w tym możliwych warunków ich zabudowy. To właśnie w tym dokumencie oznacza się, które tereny w gminie mogą zostać przeznaczone dla celów rolniczych. Projekt sporządza wójt (burmistrz lub prezydent miasta). Również w tym przypadku przewidziane są konsultacje społeczne, w ramach których możesz zgłosić swoje uwagi, by zabezpieczyć sąsiednie Ci tereny przed budową fermy lub chlewni.

Wójt ma obowiązek przedłożyć projekt do publicznego wglądu na co najmniej 21 dni oraz organizuje dyskusję publiczną nad przyjętymi w projekcie rozwiązaniami. Uwagi może złożyć każdy, kto kwestionuje postanowienia zawarte w projekcie planu.

Jeżeli rada gminy, która ostatecznie uchwala plan, nie uwzględni Twoich uwag, to niestety nie ma możliwości by wnieść z tego powodu zarzuty czy skargę do sądu administracyjnego.

Zaskarżenie uchwały gminy do sądu administracyjnego

Pamiętaj jednak, że uchwałę o przyjęciu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego możesz zaskarżyć do sądu, jeżeli wykażesz, że uchwała narusza Twój interes prawny i gmina nie usunęła naruszenia we wskazanym przez Ciebie terminie.

Doradzę Ci, by to rozwiązanie konsultować z profesjonalnym pełnomocnikiem. Adwokat lub radca prawny pomogą Ci ustalić, czy istnieją przesłanki do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a w dalszej kolejności będą reprezentować Cię przed sądem, dopilnowując wszystkich koniecznych czynności i upływu terminów.

C. Warunki zabudowy i zagospodarowania terenu

Jeżeli w gminie nie istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzeni, to dla budowy fermy konieczne będzie uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w toku postępowania administracyjnego.

W postępowaniu administracyjnym stronami mogą być wszystkie osoby, na których nieruchomości może wpływać planowana inwestycja . Spotkałam się z sytuacjami, w których za strony postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy uznawano:

  • najbliższych sąsiadów planowanego przedsięwzięcia w szerokim rozumieniu. Stroną postępowania mogli być zarówno właściciele nieruchomości, jak i użytkownicy wieczyści, czy zarządcy, oraz
  • osoby, których nieruchomości mimo, że nie graniczyły bezpośrednio z planowanym przedsięwzięciem to narażone były na jego powodowane przez nie uciążliwości (czyli przede wszystkim na hałas i zanieczyszczenia).

Jeżeli masz wiedzę, że w Twoim otoczeniu ma powstać ferma drobiu czy chlewnia przemysłowa, to przede wszystkim zweryfikuj, czy w Twojej gminie uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego . Bowiem w sytuacji, gdy konieczne będzie wszczęcie postępowania administracyjnego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, jako jego strona będziesz miał o wiele więcej uprawnień, takich jak:

· otrzymywanie zawiadomień o wszczęciu postępowania, o wszystkich czynnościach organów administracji publicznej (np. o wystąpieniu wójta o zajęcia stanowiska w sprawie przez inny organ),

· prawo przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów (i to na każdym etapie postępowania)

  • zgłaszanie wniosków dowodowych,

· prawo brania udziału w przeprowadzanych dowodach z opinii biegłych i zeznań świadków oraz zadawania pytań zarówno biegłym, jak i świadkom.

  • a co najważniejsze – prawo odwołania od decyzji organu do samorządowego kolegium odwoławczego,
  • prawo zaskarżenia decyzji samorządowego kolegium odwoławczego do sądu administracyjnego .

Pamiętaj jednak, by swoje działania w postępowaniu administracyjnym konsultować z profesjonalnym pełnomocnikiem. Szczególnie istotne jest udowodnienie swoich racji i warto powierzyć to komuś z doświadczeniem w takich sprawach.

Podsumowanie

Jak uprzedzałam, wyrażenie swojego sprzeciwu przeciwko budowie fermy nie jest takie proste. Wymaga znajomości procedur i reagowania w odpowiednich momentach realizacji inwestycji.

Najważniejsze byś zapamiętał, że:

I. gdy dowiesz się, że ktoś planuje budowę chlewni albo fermy kur w Twojej miejscowości, trzeba sprawdzić jakie rozmiary ma planowana hodowla i czy rozpoczęto już proces wydawania decyzji środowiskowej,

II. na etapie uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzeni oraz studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy możesz zgłosić swoje uwagi i zadbać o to, by w Twoim sąsiedztwie nie było możliwości takiej inwestycji (to samo dotyczy zmiany uchwalonych już dokumentów),

III. w przypadku postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej budowy fermy bądź chlewni, możesz zostać jego stroną i próbować doprowadzić do odmowy wydania takiej decyzji.

Zawsze bierz pod uwagę skomplikowanie sprawy i konsultuj swoje argumenty z pełnomocnikiem. Kluczem do sukcesu jest silna argumentacja i zaangażowanie lokalnej społeczności.